25 سال و بیشتر با پایگاه داده های NOW

پایگاه داده های فسیل پستانداران NOW (https://nowdatabase.org) از سال 1996با مدیریت پروفسور میکائیل فورتلیوس و جمعی از اساتید برجسته به عنوان شورای مشاوران کار خود را آغاز نمود. این پایگاه داده که از ابتدا با حمایت دانشگاه هلسینکی فنلاند و موسسات مختلف علمی تحقیقاتی این کشور حمایت شده است و اکنون نیز تحت حمایت موزه تاریخ طبیعی هلسینکی فعالیت می نماید، به تازگی جهت بزرگداشت 25 سال فعالیت خود همایش علمی ترتیب داد و کتاب مجموعه مقالاتی نیز به همین مناسبت منتشر نموده است که اخیرا منتشر گردید.

این پایگاه داده ابتدا مکان های فسیل دار حاوی پستانداران نئوژن در دنیای قدیم (Neogene of Old World) شامل آفریقا، اروپا و آسیا را ارائه می داد. هر مکان همراه با لیست تاکسونومی فسیل های موجود در آن مکان بصورت برخط مشخص گردیده بود. به مرور اطلاعات دقیق و جزئی از ویژگی های این فسیل ها مانند وضعیت دندان ها، اندازه و ... نیز به اطلاعات موجود اضافه شد. همچنین اندک اندک گستره پوشش این پایگاه داده شامل کل سنوزوئیک و همینطور همه قاره ها گردید (New and Old World) و امروزه اطلاعات ذیقیمتی از پستانداران فسیل اقصی نقاط دنیا را می توان در این پایگاه یافت. این پایگاه و داده های آن منبع مطالعات بسیاری در مورد تکامل مجموعه های فسیلی پستانداران در طی دوره های مختلف دوران سوم زمین شناسی بوده است و همچنان نیز فعال و رو به رشد می باشد.

نگارنده خود در طی تحصیلات دکتری چندین سال مشغول فعالیت در این پایگاه بوده و داده های زیادی از غرب آسیا، اروپا و آفریقا را در آن وارد نموده و بروزرسانی نمود. همچنین بخش مهمی از پایان نامه خود را نیز بر اساس داده های این پایگاه به انجام رسانید. متاسفانه هرچند امکان ارائه کاری شایسته درارتباط با فسیل ها و نواحی فسیل دار ایران را برای این مجموعه یادبود نیافتم، با این حال خوشحالم که با قدرشناسی پروفسور فورتلیوس نام اینجانب نیز در مقاله ای که در ارتباط با تاریخچه این پایگاه داده می باشد در این مجموعه مقالات ثبت گردیده است.

Links

https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-17491-9

https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-031-17491-9_2

از چهار پا به دو پا

اغلب مردم گمان میکنند که دیرین انسان شناسان اغلب وقت خود را درجستجوی فسیلها دربیابان ها سپری میکنند، درحالی که این چنین نیست. محققانی که برروی تکامل انسان مطالعه میکنند معمولااغلب وقت خود را در آزمایشگاه می گذرانند و درجستجوی راههایی برای بررسی ایده های جدید بر روی مدارک فسیلی موجود هستند. حداقل بسیاری از پیشرفتهای ما در فهم تکامل انسان ازبررسی مجدد فسیلهای قدیمی موجود بدست آمده است تا کشفیات تازه.

نمونه ای از این مطالعات بررسی فسیل های چندی ازانسان ریخت ها توسط ریچموند و استریت (Richmond and Strait) می باشد. آنها تعدادی از فسیل های اولیه خوب شناخته شده که شامل اسکلت معروف لوسی (Lucy) نیز میشود را دوباره بررسی کردند. درمقایسه استخوان مچ های این فسیل ها با مچ های انسانهای مدرن و برخی دیگر از گونه های نخستی ها (primates) آنها دریافتند که حداقل دوتا از نخستین وابستگان فسیلی ما یعنی استرالوپیته کوس آفارنسیس (Australopithecus afarensis) و استرا لوپیته کوس آنامنسیس (Australopithecus anamensis) مشخصات مچ هایی را دارند که امروزه تنها درمچ های میمون های آفریقایی مشاهده میشود. این ویژگی ها خاص حرکت چهاردست و پایی نیمه ایستاده (knuckle walking) است. روش حرکتی عجیی که درآن انگشتها خم شده و وزن بدن بر روی قسمت پشتی ردیف دوم از سه ردیف استخوانهای انگشت قرار میگیرد. در مقایسه، مچ های دیگر گونه های انسان ریخت های اولیه در نمونه های مورد مطالعه، یعنی استرالوپیته کوس آفریکانوس و پارانتروپوس روبوستوس، شبیه مچ انسان مدرن میباشد که این نوع حرکت در آنها وجود ندارد.

این مطالعه بر بحث طولانی مدت مهمی که بیانگر ارتباط فیلوژنتیکی انسانهای مدرن با شامپانزه ها وگوریل ها است صحه میگذارد. مطالعات ژنتیکی نشان میدهد که شامپانزه ها و نسانها درمقایسه با گوریل ها بسیار به هم شباهت دارند. تا قبل از این مطالعه شواهد آناتومیکی نقطه مقابل این ایده بود. دیرین شناسان مدتی گمان میکردند که حرکت چهار دست و پایی نیمه ایستاده گوریل ها و شامپانزه ها بیانگر آنست که این دو گروه از میمونهای آفریقایی نزدیکترین وابستگان بهم دیگرهستند. این تناقص با مدارک مولکولی تنها از دو طریق قابل توجیه بود. عده ای از محققان گمان میکردند که ویژگی حرکت نیمه ایستاده در جد مشترک گوریل، شامپانزه و انسان وجود داشته است و به سادگی در مسیر تکامل انسانی ازبین رفته است. براساس این ایده این نوع حرکت یک ویژگی ابتدایی است که همانند ویژگیهای همگرا (convergent) چیزی درمورد فیلوژنی در اختیار ما قرار نمیدهد. نتایج مطالعه یاد شده از این ایده، که این نوع حرکت درجد مشترک انسانهای اولیه و میمونهای آفریقائی موجود بوده است، قویاً حمایت میکند و زمینه هایی رابرای آشتی مجدد شواهد مولکولی و آناتومیکی در اختیار ما قرار میدهد.

البته تکامل انسان از اجدادی با روش حرکتی نیمه ایستاده همچنان مورد بحث است و بسیاری در مورد آن تردید دارند. در این مورد در لینک دوم مطالب دقیقی ارائه شده است.

Link: https://www.nature.com/articles/35006045

Link: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9780470015902.a0026161